آینده نفت …

دسته: اخبار روز , اخبار فدراسیون , اخبار نفت , دسته بندی نشده , سر تیتر اخبار
بدون دیدگاه
شنبه - ۲۶ اسفند ۱۳۹۶

آینده نفت

چشم اندازهای علمی و برآوردهایی که مبانی معتبری دارند، زمان خروج نفت از معادلات انرژی جهان را سال‌های پس از ۲۰۵۰ پیشنهاد می‌کنند. در پاسخ به این شبهه که نفت در پایان راه است، به طرح دو پرسش اکتفا می کنم و پاسخ را به خوانندگان جویای حقیقت می سپارم:

  1.  آیا قابل باور است که غول‌های اقتصاد و نفت بیش از ۸۰۰ میلیارد دلار سرمایه گذاری برای ۵ سال آینده در صنعتی که رو به زوال است را برنامه‌ریزی کرده‌اند؟
  2.  آیا در تاریخ بشر هیچ صنعت رو به زوالی پیشرفتی مانند پیشرفت سریع و همه جانبه امروز صنعت نفت را جذب کرده است؟

 بانک سرمایه‌گذاری نفت و گاز اپیکورپ (Apicorp) در گزارش چشم‌انداز سرمایه‌گذاری انرژی خود اعلام کرده، سرمایه‌گذاری دولت‌های خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) در صنعت نفت و گاز در پنج سال آینده از مرز ۵۸۳ میلیارد دلار فراتر خواهد رفت. بدین ترتیب در سال‌های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ میلادی به ترتیب ۱۹۵ و ۱۵۹ میلیارد دلار در بخش‌های نفت و گاز طبیعی سرمایه‌گذاری خواهد شد. این ارقام در مقایسه با گزارش پیشین بانک فوق ۲% رشد نشان می‌دهد. از سوی دیگر سرمایه‌گذاری تصویب شده با ۱۷% رشد در این دوره در بخش نفت ۱۲۱ میلیارد دلاری و در بخش گاز طبیعی ۱۰۸ میلیارد دلاری خواهد بود. انتظار می‌رود علاوه بر کشورهای تاثیرگذار در صنایع نفت، دولت‌های بزرگ صادرکننده منابع انرژی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در توسعه صنعت انرژی و تقویت جایگاه خود در بازارهای جهانی اجرایی کنند.

کشورهای شورای همکاری خلیج فارس و ایران پیشگام در سرمایه‌گذاری‌های این منطقه بوده و با آغاز بهبود قیمت‌ها در بازار از جایگاه رقابتی مناسبی برخوردار خواهند بود. از سوی دیگر، آژانس بین‌المللی انرژی اعلام نموده سرمایه‌گذاری جهانی در صنعت نفت و گاز در سال ۲۰۱۶ میلادی با ۲۴% سقوط روبرو بوده و در سال ۲۰۱۵ میلادی نیز ۲۵% کاهش یافته است. این سقوط سرمایه‌گذاری را باید بزرگ‌ترین افت در تاریخ دانست. علت اصلی این واقعه سقوط قیمت‌های نفت در سال‌های مذکور بوده که نهایتاً با اتحاد و همبستگی کلیه کشورهای اوپکی و نیز تعداد زیادی از کشورهای غیر اوپکی و در رأس آن روسیه موجب شد که از دسامبر ۲۰۱۶ طرح فریز نفتی اجرا و در نشست ۱۷۲ اوپک در وین این تصمیم تا پایان ماه مارس ۲۰۱۸ تمدید گردید. ضمناً بد نیست بدانیم که در منطقه خاورمیانه ارزش پروژه‌های نفت وگاز در مرحله ساخت ۱۲۵ میلیارد دلار و در مرحله طراحی ۷۸ میلیارد دلار اعلام شده است. هم‌چنین در میان مدت بخش قابل توجهی از این طرح‌ها تکمیل و راه اندازی خواهند شد.

بد نیست به این مهم اشاره کنم که عربستان سعودی و ایران  ۳۷% سرمایه‌گذاری‌های برنامه‌ریزی شده را به ترتیب به ارزش ۱۲۴ میلیارد دلار در فاز اول و نیز ۱۰۳ میلیارد دلار از فاز دوم از آن ِ خود نموده‌اند. علاوه بر آن و در طی سال‌های پیش رو و به ویژه در طی پنج سال آینده در امارات متحده عربی، مجموع سرمایه‌گذاری‌های برنامه ریزی شده ۱۵۱ میلیارد دلار است که ۱۸ میلیارد دلار آن در مرحله ساخت قرار دارد. کنسرسیوم EDCO که بیش از نیمی از تولید نفت این کشور را در اختیار دارد، پیشرو در سرمایه‌گذاری‌های این شیخ نشین است.

در کشور کویت نیز پروژه‌های برنامه‌ریزی شده در این دوره پنج ساله از مرز ۶۰ میلیارد دلار فراتر خواهد رفت. نیم از این رقم به بخش نفت اختصاص خواهد یافت. کویتی‌ها درنظر دارند تا ۶ میلیارد دلار به توسعه ذخایر نفت سنگین کشورشان اختصاص دهند. هم‌چنین در بخش صنایع پتروشیمی، اجرای طرح اولفین با ۷ میلیارد دلار سرمایه گذاری در دستورکار قرار دارد.

عراقی‌ها نیز در فاز اول برنامه‌های توسعه‌ای خود معادل ۵۲ میلیارد دلار پروژه در دست دارند که دورنمای اجرای تعدادی از آن‌ها به دلایل امنیتی و اقتصادی در هاله‌ای از ابهام قرار دارد اما حفظ سقف ۴.۴ میلیون بشکه در روز نیازمند سرمایه‌گذاری‌های بیشتری است که حداقل به بالاتر از ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید.

در سایر کشورهای حوزه خلیج فارس نیز در مجموع اجرای ۹۷ میلیارد دلار پروژه‌های برنامه‌ریزی شده در صدر حرکت توسعه اقتصادی است. سایر طرح‌های سرمایه‌گذاری در شمال آفریقا شامل کشورهای الجزایر و مصر در مجموع ۵۲ میلیارد دلار که با احتساب سرمایه‌گذاری ۳ میلیارد دلاری لیبیایی‌ها به بالاتر از ۵۵ میلیارد دلار خواهد رسید. به هر صورت می‌توان گفت که تنها در منطقه MENA با حجم سرمایه‌گذاری‌های پیش گفته یکی از بازارهای جذاب انرژی حداقل در طی ۳۰ سال آینده خواهد بود. در این صورت بابد قبول کنیم که روند سرمایه‌گذاری‌های توسعه‌ای در صنایع نفت وگاز و نیز سایر صنایع وابسته به آن نه تنها روند نزولی نخواهد داشت بلکه با تثبیت و یا رشد محدود قیمت‌های نفت خام و سایر محصولات هیدروکربوری، جریان افزایشی خود را برای حفظ بازارهای در اختیار و هم چنین سایر بازارهای احتمالی در اثر رشد مصرف و یا توسعه رفاه طلبی در کشورهای جهان تداوم خواهد بخشید.

اما از زاویه دیگر موضوع مصرف فرآورده‌های نفتی و روند تغییرات آن از اوایل قرن بیستم میلادی تاکنون و نیز از زمان حاضر تا حداقل دو دهه آینده یک از چالش‌های بزرگ در بین کارشناسان حوزه انرژی و آینده نفت مطرح بوده و مرتباً به اظهارات متفاوتی درفضای اقتصادی و سیاسی کشورهای دارنده منابع نفتی و نیز سایر کشورهای مصرف کننده این منابع پرداخته می‌شود.

همان‌گونه که اشاره رفت موتورهای درون سوز که در دوره آغازین قرن بیستم اختراع شدند تاکنون یکی از بازارهای بزرگ مصرف فرآورده‌های هیدروکربوری را تشکیل داده و از آن زمان ما شاهد افزایش تقاضای خودروها هستیم. صنعت حمل و نقل، جا به جای انسان‌ها را آسان‌تر نموده و تقاضای نفت را افزایش داده است. هم اکنون ۷۰% درصد نفت تولید شده در بخش‌های حمل و نقل جاده‌ای، هوایی، دریایی و ريلی مصرف می‌شود. هر چند سهم خودروها از سایر بخش‌ها بیشتر است. در ابتدای سال ۲۰۱۶ میلادی تعداد خودروهای دارای پیشرانه‌های درون سوز از مرز ۱٫۲ میلیارد دستگاه فراتر رفت. لازم به توضیح است که ۶۰% نفت تولید شده دنیا صرفاً در حمل ونقل جاده‌ای در کشورهای جهان مصرف می‌شود. تقاضای جهانی نفت تحت تأثیر عواملی نظیر رشد اقتصادی، افزایش جمعیت و قیمت است. بدین ترتیب سرمایه‌گذاری شرکت‌های صنایع نفت و گاز در کنار مسایل فنی، تحت تأثیر این عوامل خواهد بود. اگر شرکت‌های نفت و گاز اطمینان یابند تقاضای سوخت و قیمت آن در سال‌های پیش رو افزایش می‌یابد، سرمایه بیشتری را به بخش بالادستی اختصاص خواهند داد. در این شرایط توسعه پروژه‌های پرهزینه نظیر میادین آب‌های عمیق و مناطق قطبی با استقبال روبرو می‌شود تا سودآوری و رشد غول‌های نفتی محقق شود.

لازم به توضیح است که اکثر شرکت‌های نفتی از پیش‌بینی‌های آژانس‌های بین‌المللی نظیر اداره اطلاعات انرژی آمریکا، آژانس بین‌المللی انرژِی، گزارش‌های متقن BP و سایر گزارش‌های موسسه‌های مشاور انرژی بهره لازم را برای حفظ و تداوم فعالیت‌های خود به ویژه طرح‌های توسعه می‌برند. ضمناً تعدادی از این شرکت‌ها نیز از پیش‌بینی‌های بلند مدت خود برای تعیین راهبرد تجاری آینده بهره برده و آن را در صحنه  فعالیتی خود ارائه می‌مایند.

بد نیست به آگاهی شما خواننده ارجمند برسانیم که اداره اطلاعات انرژِی آمریکا پیش بینی نموده که تقاضای جهانی نفت هم‌چنان رو به افزایش خواهد بود و در سال ۲۰۴۰ از مرز ۱۲۱میلیون بشکه با وجود رشد پرشتاب تولید خودروهای برقی که جداگانه به آن خواهیم پرداخت و نیز افزایش تقاضای گاز طبیعی و انرژی های تجدیدپذیر، هم‌چنان تقاضای بنزین و گازوئیل در خودروها افزایش خواهد یافت. در ادامه این اداره بر خلاف سایر موسسه‌های تحلیل بازار معتقد است تقاضای نفت هم‌چنان افزایش می‌یابد و خودروهای برقی و هیبریدی در بلند مدت از سهمی اندک برخوردارخواهند بود.

در این گزارش اعلام شده قیمت نفت هم‌چنان افزایش خواهد یافت. اگر این سناریو عملی شود، خبر بسیار خوبی برای صنعت نفت و گاز در آینده و به ویژه در توسعه بخش بالادستی و پایین دستی خواهد بود.

آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) هم سه سناریو را برای تقاضای نفت در افق سال های ۲۰۴۰۲۰۵۰ میلادی شامل تداوم شرایط کنونی، سیاست‌های نوین و سناریوی ۴۵۰ را ارایه کرده است. در این زمینه باید گفت سناریوی تداوم سیاست‌های کنونی، شباهت زیادی با پیش بینی‌های اداره اطلاعات انرژی ایالت متحده دارد. بدین ترتیب و بر اساس آن، تقاضای نفت در سال ۲۰۴۰ میلادی به ۱۲۱ میلیون بشکه افزایش می‌یابد و در سناریوی سیاست‌های نوین، تقاضای نفت با رشد کمتری به حدود ۱۰۸ میلیون بشکه در سال‌های فوق خواهد رسید. اما سناریو ۴۵۰ آژانس بین‌المللی انرژی بر اساس اجرای موفقیت آمیز معاهده مقابله با تغییر اقلیم پاریس ارایه شده است. بدین ترتیب آینده و عصر نفت به پایان خود نزدیک شده و در افق سال‌های ۲۰۴۰۲۰۵۰ میلادی تقاضای جهانی نفت به ۷۴٫۱ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت.

اگر چه پیش بینی سایر غول‌های نفتی به پیش‌بینی‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا نزدیک‌تر است ولی به طور کلی روند تقاضای نفت خام را تا دهه ۲۰۳۵۲۰۴۰ بالاتر از ۱۰۸ تا ۱۱۲ میلیون بشکه اعلام کرده‌اند.

ضمناً بر اساس همین گزارش که بدان اشاره رفت پیش بینی می‌شود که تا سال‌های مذکور تعداد خودروهای برقی به ۱۰۰ میلیون دستگاه افزایش می‌یابد که حدود ۱۰۲ میلیون بشکه از تقاضای جهانی طلای سیاه خواهد کاست. اما در مقابل این احتمال، روند افزایش مصرف که بدان اشاره رفت پیش از حجم کاهنده فوق خواهد بود و می‌توان گفت که این میزان تا بیش از ۱٫۸ میلیون بشکه افزایش خواهد یافت.

از میان موارد فوق می‌توان نتیجه گرفت که هنوز کارنامه مشخصی از اتفاقات آینده در داخل و خارج صنعت نفت و به ویژه دورنمای صنعت خودرو و انرژی‌های تجدیدپذیر وجود ندارد، چرا که بخش اعظم نفت به سهولت در شبکه حمل و نقل مصرف می‌شود و تنها نوآوری‌ها در کارایی مصرف و یا تغییر در سهم بازار خودروهای برقی/ گازی/ هیبریدی و یا دارای سلول سوختی تأثیر چشم‌گیری بر تقاضای جهانی نفت خواهد داشت از این رو آینده نفت و ماهیت درحال دگرگونی آن برای صنایع خودروسازی و انرژی‌های تجدیدپذیر را می‌توان به راهبردهای بلند مدت و برنامه‌ریزی‌های سرمایه گذاران مرتبط دانست.

از طرفی محققان دانشگاه استنفورد (Stanford) آمریکا اعلام کردند که تا هفت سال آینده خودروهای بنزینی و گازوئیلی جایی در بین مصرف کنندگان نخواهند داشت که البته جای سوال دارد.

طبق بررسی‌های محققان دانشگاه مذکور این موضوع به دلیل محدود شدن فعالیت‌های شرکت‌های نفتی و هم‌چنین کاهش قیمت خودروهای برقی اجتناب ناپذیر خواهد بود. این گروه از پژوهشگران می‌گویند ۸ سال دیگر پایان عمر خودروهای بنزینی است!!

در این تحقیق به این موضوع اشاره شده است که در دهه ۲۰۲۰ تا ۲۰۳۰ خودروهای الکتریکی بیشترین حجم خودروهای در حال استفاده را به خود اختصاص خواهند داد و یافتن یک پمپ بنزین برای رانندگان خودروهای بنزینی تبدیل به یک چالش جدی خواهد بود. ضمناً علاوه بر چالش‌های زیست محیطی خودروهای بنزینی طول عمر آن‌ها نیز یکی از موارد مورد بحث در این تحقیق بوده است.

به طور معمول و استاندارد، یک خودرو بنزینی حداکثر برای طی کردن مسافتی در حدود ۳۲۰ هزار کیلومتر طراحی می‌شود، در حالی‌که این مسافت در خودروهای الکتریکی یک میلیون و ۶۰۰ هزار کیلومتر خواهد بود. طبق پیش‌بینی‌های محققان دانشگاه استنفورد قیمت نفت در سال‌های آینده به بشکه‌ای ۲۵ دلار خواهد رسید و بازارهای خرید و فروش خودرو به طور کامل متحول خواهند شد. در ادامه این تحقیق آمده است تا ۱۰۱۵ سال آینده مطمئناً انسان‌ها به این نتیجه می‌رسند که خودروهای ایمن‌تر و راحت‌تری را مورد استفاده قرار خواهند داد و به همین دلیل اقبال به خودروهای فعلی با کاهش شدیدی روبرو خواهد گشت. تونی سبا (Tony Seba) محقق ارشد این تحقیق معتقد است آغاز این سقوط از دو الی سه سال آینده آغاز خواهد شد و با رشد و پیشرفت در فناوری‌های مربوط به خودروهای الکتریکی قیمت آن‌ها به ۲۰ تا ۳۰ هزار دلار خواهد رسید و این یعنی پایان عصر فرمانروایی خودروهای بنزینی … و به دنبال آن عصر پایانی نفت …

و در کلام پایانی این‌که …

با توجه به قیمت معقول و متناسب هزینه تولید هر بشکه نفت خام و معادل آن در سایر موارد هیدروکربوری برای کشورهای منطقه خاورمیانه و نیز کشور روسیه می‌توان گفت که ارزش اقتصادی طلای سیاه با توجه به روند رو به افزایشی کالا و خدمات در اکثر کشورهای جهان، بهره وری و ارزش آفرینی انرژی های تجدید ناپذیر در قیمت تمام شده کالا ها و خدمات از سهم پایینی بر خوردار بوده و این خود یک دلیل بارز در تداوم رو به رشد این صنعت در آینده خواهد بود.

دنیا تا دهه های بعد و حتی بعد از دهه ۲۰۵۰ قادر خواهد بود که نیاز جامعه جهانی را در تأمین سوخت انرژی‌های متعارف تأمین نماید و با توجه به بهای تمام شده ارزان و مقرون به صرفه بودن آن به ویژه برای کشورهای بزرگ مصرف کننده همانند آمریکا با دارا بودن بیش از ۲۹۰ میلیون خودروی فعال و کشورهای چین، ژاپن، کره جنوبی و سپس کشورهای اروپای غربی در مراحل بعدی، نفت به این زودی ها غروب نخواهد کرد.

لازم به توضیح است که رشد مصرف نفت در دو دهه آینده حداقل ۱۰۳% تا ۱۰۵% رشد خواهد داشت که در صورت توسعه انرژی تجدیدپذیر با رعایت ضریب رشد جمعیت جهانی و تقاضاهای جدید از ۱٫۲% کمتر نخواهد بود.

  رضا پدیدار – نایب رییس فدراسیون صنعت نفت ایران

اسفند ۹۶

منابع:

  1.  une,2017 /Oil- price.net
  2.  June,2017 /Oil- price.com
  3. لزوم بازنگری در سرمایه گذاری های بالا دستی بلند مدت- ترجمه محسن داوری
  4.    The future of oil/ Rakteem Katakey, January 2017

نوشته شده توسط:داود امیر احمدی - 143 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: ۳۴
برچسب ها:
%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A
طراحی سایتسئوسرویس و تعمیر کولر گازی